07-10-2026 Door: Harm Bodewes

Blog: Verdwaald in de wereld van AI? Dit is onze routekaart

AI is natuurlijk overal en bij veel organisaties leven inmiddels vragen over wat de juiste koers is. Ook in het onderzoek en het onderwijs leven die vragen. Rennen we als een blind paard achter Big Tech aan, volgen we SURF of bepalen we zelf onze route? Medio 2025 kreeg ik de opdracht te onderzoeken wat Artificial Intelligence kan betekenen voor onze hbo-instelling. Een zeer brede, en daarmee ook wel spannende opdracht met veel lessen waarvan ik er hier enkele deel.

Sinds december 2024 ben ik drie dagen per week werkzaam als lector Data Intelligence voor Duurzame Transities binnen HAS green academy. Voor wie het niet weet: HAS green academy is een bloeiende hbo-instelling met 3.000+ studenten, 550+ medewerkers en duizenden partnerorganisaties in het groene domein.

Het lectoraat is opgericht vanuit het besef dat we met ruimtelijke data en AI gericht kunnen werken aan transities in klimaat, energie en biodiversiteit. Veel studenten en collega’s aan onze kennisinstelling werken natuurlijk dagelijks met AI, het is 2026. Maar hoe zorgen we ervoor dat er enigszins lijn ontstaat in de verschillende initiatieven? En hoe vertalen we dit naar concreet beleid? En waar voegt AI echt waarde toe aan de activiteiten van de HAS en onze werkveldpartners?

Vanuit het College van Bestuur kregen we daarom de volgende opdracht:

“Maak een houtskoolschets van de inhoudelijke AI-agenda voor HAS green academy. Op welke technologieën gaan we ons richten, met welke partijen kunnen we samenwerken, hoe kunnen we het integreren in de opleidingen en welke lectoraten zijn hiervoor interessant?”

Aan de slag!

Eerst moest ik uitzoeken wat men met een houtskoolschets bedoelde. HAS green academy is toch geen kunstacademie? Na enkele gesprekken werd dit duidelijk: men had behoefte aan een routekaart met duidelijke kilometerpaaltjes (milestones) en concrete producten (deliverables). Bekende termen natuurlijk, dus we gingen snel aan de slag.



We bedachten de volgende aanpak:

  • We planten zaadjes. Het idee was om met korte pilots de waarde van AI aan te tonen, zowel binnen het onderwijs als het onderzoek. We zien later wel hoe deze zaadjes ontkiemen. Heel toepasselijk trouwens op een groene hogeschool…
  • We houden het praktisch. Geen praatsessies, geen lijvige beleidsdocumenten. Gewoon dingen bouwen en laten zien dat AI-technologie ons helpt. Zowel in onderzoek als onderwijs.
  • Falen is ook een optie. Pilots kunnen ook mislukken, dat geeft niets. Dan snel door met de volgende pilot (‘Fail Fast’).
  • De collega’s zelf aan de slag laten gaan. HAS-collega’s vanuit alle clusters en opleidingen kunnen meewerken aan de pilots. De AI Roadmap moest een HAS-breed project worden. Niet alles zelf doen dus.
  • Regelmatig communiceren. Vanaf de start van het project hebben we een tweewekelijkse stand-up op woensdagochtend. Hierin bespreken we de voortgang en helpen we elkaar waar nodig. Daarnaast sturen we maandelijks een update naar de directie en het CvB.
  • SURF en open source, tenzij… Wanneer we kunnen kiezen, kiezen we bij voorkeur niet voor Big Tech-bedrijven, maar voor oplossingen die Stichting SURF ons biedt. Met als tweede optie technologie uit het open-sourcedomein.

De zoektocht naar tien tot vijftien AI-enthousiastelingen binnen de HAS ging eigenlijk heel snel. Nu konden we als groep gaan nadenken over de zaadjes, oftewel de pilots.

De eerste serie pilots

Een selectie van de pilots die we afgelopen jaar hebben uitgevoerd:

  • Ontwikkelen van AI-cursusmateriaal voor eerstejaars studenten Aarde, Data-analyse en Visualisatie.
  • Testen van EduGenAI als LLM-portal voor ‘studerend Nederland’.
  • Datamanagement en centrale opslag van data van afstudeerwerkstukken. Zonder goede data geen AI natuurlijk!
  • FundingRadar: de bouw van een AI-tool waarmee we heel gericht naar subsidiemogelijkheden voor onze projecten kunnen zoeken.
  • GrantWrite: de bouw van een andere AI-tool die ons helpt om goede subsidievoorstellen te schrijven.
  • LabMate: het ontwikkelen van een AI-hulpje dat studenten via socratisch leren helpt om een practicum te doorlopen.

Het gaat te ver om de pilots in detail te beschrijven. Neem gerust contact op als je meer wilt weten.



De tweede serie pilots

Medio juni ontstond er behoefte om na te denken over een nieuwe serie pilots. Van de eerste serie kregen diverse projecten de status ‘opgeleverd’. Daarnaast wilden andere afdelingen binnen de HAS ook beginnen met AI. Daarom organiseerden we met ons team een ‘Genesis-meeting’: een heimiddag om de koers voor het komende schooljaar uit te zetten.

Op deze middag hebben we de volgende nieuwe pilots geïdentificeerd:

  • Mycelium – waardevol les- en onderzoeksmateriaal zit momenteel versnipperd en opgesloten in persoonlijke MS Teams-mappen en SharePoint-omgevingen. Hierdoor blijft inhoudelijke overlap tussen opleidingen onbenut, wordt er dubbel werk gedaan en blijft onzichtbaar welke collega over welke expertise beschikt. We willen AI als digitale bibliothecaris inzetten om deze ‘gesloten mappen-cultuur’ te doorbreken. Het doel is het creëren van een centrale, doorzoekbare kennisbank (wiki), waarbij bestanden, projecten en mensen via automatische metadata en semantische koppelingen (Knowledge Graphs) slim met elkaar verbonden worden.
  • OneVoice – binnen de afdeling Marketing & Communicatie worden in toenemende mate Gen AI-agents ingezet. Het knelpunt is de huidige wildgroei aan zelfstandig ontwikkelde agents. Die leidt tot versnippering, inefficiëntie (dubbel werk), ineffectiviteit (suboptimaal bereik), een gebrek aan controle en een inconsistente kwaliteit en tone of voice. Het doel van deze pilot is het verhogen van de effectiviteit en efficiëntie in contentproductie, het borgen van kwaliteit via duidelijke regie (governance) en het opzetten van een schaalbaar model.
  • OmniSense – er is een groeiende behoefte aan remote sensing voor biodiversiteitsmonitoring, mede door een tekort aan mankracht. Losse technologieën schieten in de praktijk vaak tekort in ruimtelijke resolutie, temporele resolutie en databeschikbaarheid. Het combineren van meerdere remote sensing-technologieën (zoals multispectraal, radar, lidar en RGB) levert informatie van hogere kwaliteit op dan het gebruik van losse technologieën. Op basis van deze gecombineerde databronnen willen we AI-voorspelmodellen ontwikkelen.
  • DigitalFarm – we willen de teelt optimaliseren en verspilling voorkomen door een Digital Twin van de boerderij te bouwen. We gaan dit doen in samenwerking met een praktijkleerbedrijf van HAS green academy, oftewel een ‘echte’ boerderij. Met deze Digital Twin kan een boer verschillende teeltstrategieën simuleren en kunnen we op basis van AI voorspellingen doen over opbrengst, stikstofuitstoot et cetera.

Toeval of niet: deze vier pilots komen precies overeen met de onderzoekslijnen van het lectoraat.

  • Knowledge representation: Mycelium
  • Generative AI/Agentic AI: OneVoice
  • Remote Sensing: OmniSense
  • Digital Twins: DigitalFarm

Figuur: onderzoekslijnen van het lectoraat Data Intelligence voor Duurzame Transities


We zijn deze pilots recent gestart. In een volgende blogpost kunnen we er ongetwijfeld meer over vertellen.

Ten slotte

Veel organisaties zijn verdwaald in de wereld van AI, niet alleen in het groene domein. De technologie ontwikkelt zich razendsnel; de AI van vandaag is morgen alweer verouderd. Met het opstellen en volgen van een routekaart ligt er binnen HAS green academy in ieder geval een duidelijk plan. De praktische aanpak zorgt ervoor dat AI geen vaag concept blijft, maar tastbare resultaten oplevert die we ook weer in het onderwijs kunnen gebruiken.

Twee lessen uit onze aanpak springen er voor mij uit. Ten eerste: begin klein en praktisch. Met korte pilots kun je snel zichtbaar maken waar AI daadwerkelijk waarde toevoegt, zonder eerst uitgebreide beleidsdocumenten te schrijven. En als een pilot niet werkt, ga je door met de volgende. Ten tweede: maak AI een gezamenlijke opgave. Door collega’s uit verschillende onderdelen van de organisatie bij de pilots te betrekken en regelmatig met elkaar af te stemmen, wordt de routekaart geen project van een klein AI-team, maar iets van de hele organisatie.


Graag wil ik externe medewerkers Pieter Overdevest en Patrick de Groot danken voor de enorme bijdrage die zij hebben geleverd aan de ontwikkeling van de AI Roadmap. Ook alle collega’s op bovenstaande foto en de collega’s van de afdelingen I&I en OOK verdienen een woord van dank.

Het AI Roadmap-team voor het Grasso-gebouw in ’s-Hertogenbosch


Header image: Ovidiu Timplaru

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Adept Events

  • thumb image

    Harm Bodewes

    Harm Bodewes begon zijn loopbaan in 1991 bij Oracle Nederland, waar hij jarenlang internationaal docent van de cursussen datamodellering was. Tussen 1995 en 2015 was Harm in diverse rollen werkzaam bij Transfer Solutions, een gerenommeerde dienstverlener rondom Oracle-technologie.
    In 2015 maakte Harm een grote carrièrestap. Hij ging werken bij Vanderlande, bekend van bagagesystemen op luchthavens en volautomatische systemen in distributiecentra. Bij Vanderlande heeft Harm de Data Analytics-afdeling opgezet en geleid. In 2020 onderbrak Harm zijn loopbaan om een jaar lang data science te gaan studeren. Sindsdien werkt hij als zelfstandige. Harm adviseert organisaties, geeft colleges aan TU/Eindhoven en Universiteit van Amsterdam, verzorgt presentaties, schrijft blogs en werkt mee aan de podcast De Dataloog.
    In december 2024 werd Harm daarnaast benoemd tot Lector Data Intelligence aan HAS green academy (3 d/w). Vanuit dit lectoraat doet een team onderzoek naar de toepassing van Data en AI in het groene domein. De onderzoekslijnen zijn kennismodellering, digital twins, remote sensing & sensoring, data & ethiek en Agentic AI.
    Samengevat: Harm’s interesse is heel breed, als het maar iets met data of AI te maken heeft!
    Alle blogs van deze auteur
Deze website gebruikt cookies om de beste gebruikerservaring mogelijk te maken. Meer informatie

Deze site wordt beschermd door reCAPTCHA. Het privacybeleid en de gebruiksvoorwaarden van Google zijn van toepassing.